☰ Edwin Stolk
×
English? Over In ontwikkeling Uitgevoerd Niet uitgevoerd Residenties Lezingen Publicaties Resume Contact Pers
Mission Dhuicque 2021

Over mijn praktijk:

"'Politiek is niet het uitoefenen van, of strijden om de macht', maar het tegenovergestelde 'het bestaat uit het reconfigureren van de rede, het verstandige, betreffende de bestaande orde.' De droom van een geslaagd politiek kunstwerk is in feite de droom van het verstoren van de relatie tussen het zichtbare, zegbare, en het denkbare zonder de voorwaarden van een boodschap als een voertuig te gebruiken. Het is een droom van kunst die in de vorm van een breuk met de logica van betekenisvolle situaties, betekenis genereert."[1]

Mijn naam is Edwin Stolk, voor ik naar de kunstacademie ging kreeg ik een militaire training en werkte ik in de transportsector. Hier ligt de basis van mijn maatschappelijk geëngageerde kunstenaarspraktijk. Cultuur betekent gedeelde betekenis waarbij iedereen kan meedoen. In de praktijk merk ik dat dit vaak niet vanzelfsprekend is. Als ik het woord 'kunst' laat vallen voel ik niet zelden een bepaalde afstand. Dat is toch opmerkelijk als je bedenkt dat de wereld vooral een visuele ervaring is? Mijn werk zet ik daarom in op ongebruikelijke plaatsen. Ik zie mijn praktijk als artistieke dienstverlening. Kunst is daarbij een belangrijk maatschappelijk instrument.

Op de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag (2002 – 2007) ontdekte ik o.a. de filosofische theorieën van Maurice Merleau Ponty. Ik herkende mezelf in zijn beschrijving van de schilder Paul Cezanne en de kunstenaar als radicale fenomenoloog. Hij gaf met zijn boeken richting aan mijn relatie met wetenschap. Het was Merleau Ponty die het belang van een 'voor-wetenschappelijke' benadering beschreef in relatie tot 'realiteit'. Als mens zijn we geen 'object' in, maar verbonden met en dus beschikbaar áán de wereld. Niets bestaat zomaar in of op zichzelf. Ik ben toen gestopt met het maken van kunstobjecten (schilderijen) voor de witte tentoonstellingsruimte en richt mij tot op de dag van vandaag op contextafhankelijke kunstprojecten die tijdelijk met lokale mensen worden vormgegeven.

Kwantumwetenschapper David Bohm waarschuwde al in de jaren negentig dat we nieuwe problemen creëren terwijl we de oude proberen op te lossen. Hij wees op de beperkende rol van fragmentatie in ons denken. We delen de wereld op in stukjes (om haar te begrijpen) en verliezen contact met het geheel. Hierdoor kunnen we elkaar niet ontmoeten. In mijn artistieke praktijk staat deze ontmoeting centraal. Ik probeer bruggen te bouwen tussen kunst en andere disciplines. Vanuit lokale netwerken en een gedeeld belang maak ik kennis en middelen beschikbaar voor de realisatie van andere perspectieven. Uiteenlopende residenties in binnen en buitenland boden mij tot dusver de mogelijkheid om mensen in hun omgeving te ontmoeten. Van hieruit starten mijn voorstellen, artistieke processen en interventies.

Kunst moet innovatieve ruimte opeisen die nodig is om ons handelen te heroverwegen. De urgente vraagstukken waarmee we ons geconfronteerd zien vragen om zorgvuldige multidisciplinaire inzichten. De organisatiestructuur van onze marktgerichte samenleving belemmerd de mogelijkheid om elkaar op dit niveau te ontmoeten. Daarom zoek ik alternatieve vormen van 'organisatie' die buiten deze logica om kunnen functioneren. Dat lukt niet altijd. Mijn praktijk laat zien dat kunst die voortkomt uit deze ongebruikelijke samenwerkingsvormen ook een belangrijke journalistieke dimensie kent.

Tijdens mijn masterstudie aan het Sandberg Instituut in Amsterdam (2009 – 2011) ontdekte ik het filosofische werk van Alain Badiou. Hij spreekt over meerdere tijdelijke 'waarheden' en naast politiek, wetenschap en liefde ziet hij kunst als een belangrijke 'waarheidsprocedure'. Het academische idee van de autonome kunstenaar beperkte mijn kansen. Ik vond nieuwe mogelijkheden met een open, meer collaboratieve benadering. Mijn praktijk bewijst dat bijzondere samenwerkingsvormen juist kunnen leiden tot meer 'artistieke vrijheid'. In dialoog met anderen krijgt kunst ook betekenis in alledaagse situaties.

Als procesmatige onderzoeker bouw ik bruggen tussen verleden, heden en toekomst. Dit zijn vaak complexe relationele trajecten die om tijd vragen. Met deze werkwijze onderscheid mijn werk zich van andere kunstpraktijken. Mijn ervaring laat zien dat de onafhankelijke expertise van kunstenaars doorgaans geen onderdeel uitmaakt van het besluitvormingsproces over de vormgeving van onze leefomgeving. Dat vind ik problematisch. Daarom zet ik me actief in om deze positie te veranderen. Dat doe ik bijvoorbeeld door op projectbasis les te geven bij academies en presentaties te organiseren tijdens projecten in lokale gemeenschappen.

Deze website is verdeeld in kunstprojecten in ontwikkeling, die zijn uitgevoerd of helaas nooit tot stand gekomen. Dat sommige plannen niet zijn gerealiseerd maakt ze overigens niet minder betekenisvol. De kunst die ik interessant vind moet andere perspectieven kunnen introduceren waar de oude hun betekenis hebben verloren. Het gaat daarbij om kunstprojecten die 'een breuk creëren met de (heersende) logica van betekenisvolle situaties'.

'Basiskamp Entre Nous 2014 - 2017' was bijvoorbeeld een maatschappelijk laboratorium bij Frederiksoord. Samen met mensen van Stichting KiK, de provincie Drenthe, de gemeente Westerveld, de Koninklijke Landmacht uit Havelte en heel veel vrijwilligers onderzochten we hier de mogelijkheden van 'de participatiemaatschappij'. Na afloop publiceerde ik een boek over dit realisatieproces.

'De Zetting 2018 - 2019' in de Brugse Poort kwam tot stand in samenwerking met de Koer en liet ons een alternatief ervaren voor het idee van een gestandaardiseerde straat. Bewoners deden dit door vogelgeluiden vanuit hun huizen te laten weerklinken in de publieke ruimte. Samen brachten ze een ode aan de meertaligheid van deze wijk.

Op dit moment richt ik me met 'Mission Dhuicque 2020 - 2022' op de herbestemming van het erfgoed van de voormalige Elektriciteitscentrale van Langerbrugge.

In samenwerking met Project Ruimte Publiek en Museum Stadskasteel Zaltbommel werk ik aan 'Het bordes 2021 - 2022'.

Wanneer u nog vragen heeft neem dan gerust eens contact met mij op.

Met vriendelijke groet,

Edwin Stolk

Foto: 'Uitzicht op de Elektriciteitscentrale van Langerbrugge', Langerbrugge, België 2021

Samenwerken? Stuur dan een email: info[at]edwinstolk.nl

[1] Jacques Rancière, Aesthetics and its Discontents, Cambridge 2009, p.24.