'Lotte Stam-Beeseplein'
2026
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL - Eén straatnaambord maakt van het dorpscentrum een collaboratief kunstwerk. Voor wie zich dat realiseert. Dit is ongekend. De presentatie van het 'Lotte Stam-Beeseplein' maakt het mogelijk om samen de toekomst van het dorpshart te denken. Iedereen die deze ruimte gebruikt wordt deelnemer in het kunstwerk. Met onze handelingen geven we betekenis aan de omgeving. Wanneer we de auto hier wel of niet parkeren -- bepalen we de toekomst. Wanneer we het plein anders gaan gebruiken -- bouwen we het dorpshart van morgen.
In 2024 werd ik uitgenodigd door beleidsadviseur Ellen Jacobs (Cultuur, Taal en Evenementen). Het was haar inzicht dat we alleen vanuit onze gedeelde cultuur een vraagstuk van meerdere kanten kunnen bekijken. Het was mijn opdracht als kunstenaar om hier het uitblijven van een bruisend dorpshart te onderzoeken. De gemeente maakt hiervoor sinds 2006 plannen. In een bijzondere samenwerking met bewoners, ondernemers en gemeentemedewerkers, heb ik gewerkt aan een ander perspectief op dit vraagstuk.
LOTTE STAM-BEESE - In het dorp woonde de belangrijke architect en stedenbouwkundige Charlotte (Lotte) Ida Anna Stam-Beese. Zij stelde haar leven in dienst van ruimtes voor het één en het ander. Daarmee speelde ze een grote rol in de wederopbouwperiode. Haar belangrijkste stedenbouwkundige ontwerpen voor Rotterdam zijn: Kleinpolder (1947-1952), Pendrecht (1949-1952) en Alexanderpolder/Ommoord (1957-1971). Door haar wijsheid heb ik me laten inspireren, ze was haar tijd ver vooruit.
Vanaf 1963 woonde Lotte op IJsseldijk 284 in een dijkhuis dat naar haar ontwerp werd verbouwd. In de jaren 60 tekende zij al een tweede oeververbinding voor het dorp en werd de metrolijn in een lus van Capelle doorgetrokken naar Krimpen. Het was haar overtuiging dat je de woonomgeving samen bouwt -- als een spiegel van de tijd. “De grond behoort ons allen toe”, was een gevleugelde uitspraak van haar. Op 16 november 1988 is zij op 85 jarige leeftijd overleden. Het huisje waar zij woonde werd onlangs afgebroken. Dit laat zien dat we meer oog kunnen hebben voor het lokale narratief.
"Als je nalaat de toekomst te verbeelden, dan adviseert Maakdestad in de nieuwe omgevingsvisie de kwaliteiten van het verdwenen dorp te behouden. Dat lijkt onschuldig (van deze stadsmakers) – maar je trekt ook geen kleren aan die je niet meer past." citaat uit column: Zoeken naar een 'Hart van Krimpen'
Als we hier nadenken over het dorpshart, wat kunnen we dan van Lotte Stam-Beese leren? Dorpscentra hebben het overal moeilijk en leegstand komt veel voor. Tegelijk is er een groot tekort aan betaalbare woningen. Hebben jongeren geen eigen plek. Daarom moeten we op een andere manier omgaan met de ruimte. De toekomst van een bruisend dorpshart ligt bij het in elkaar schuiven van functies. Ruimtes voor het één en het ander.
Na een grondig onderzoek (2024- 2025) in dialoog met lokale experts, bewoners en ondernemers, presenteerde ik eind vorig jaar met de gemeente een denkbeeldig dorpsplein als collaboratief kunstwerk. Het 'Lotte Stam-Beeseplein' geeft ons nu de mogelijkheid een dorpshart voor te stellen dat (nog) enkel bestaat in de wereld van onze verbeelding. Het roept ons op dit denkbeeldige plein anders te gebruiken.
"Wie het Raadhuisplein bezoekt, heeft daar op het elektriciteitshuisje wellicht een opmerkelijk bordje zien hangen met de tekst: “Lotte Stam-Beeseplein”. Wat doet dat bordje daar? Het heeft alles te maken met onze verbeelding en met het nadenken over een levend dorpshart." citaat uit Magazine De Klinker: Hoe krijgt Krimpen een levend hart?
Het straatnaambord spreekt de gebruikers van het dorpshart aan. Het wil een deur openen naar een nieuwe toekomst. Want laten we eerlijk zijn. Als de geprivatiseerde dorpsruimte niet meebeweegt met de collectieve wensen van onze tijd, dan leren we van Lotte Stam-Beese dat we vanuit een ongekend optimisme onze idealen door de lucht eroverheen kunnen bouwen.
In Krimpen aan den IJssel wordt gewoond door 30.000 mensen, maar wordt er ook "wonende gebouwd" aan het dorp?
Hartelijke groet, Edwin Stolk.
Het 'Lotte Stam-Beeseplein' is de uitkomst van het locatieonderzoek 'cardio_visie' en het artistieke concept 'de voorstelling'. Het werd mogelijk gemaakt met een bijdrage van Innovatielabs en cofinaciering van de gemeente Krimpen aan den IJssel.
'Lotte Stam-Beeseplein' werd genoemd in de volgende media: Magazine De Klinker.
'Lotte Stam-Beeseplein' volgt het concept achter: #theorganisation.
Wanneer u op de hoogte wilt blijven van mijn activiteiten kunt u zich hier inschrijven voor mijn nieuwsbrief.
