Langgerekt station brocklede [brok = broek, moeras; lede = waterloop] 2025

BREUKELEN – In opdracht van het LEV (Leefomgeving en Verbeelding) netwerk van de Provincie Utrecht schreef ik op 23 mei 2025 onderstaande brief aan Station Breukelen.

Balancerend op moerassig land, waar bos van elzen en berken eens welig tierde, houd jij dapper de ijzers in beide richtingen hoog. Aan de uiteinden van Cees Douma’s ontwerp de steden Utrecht en Amsterdam. Gastvrij ontvang jij zelfs de meest brutale intercity's die weigeren te stoppen. Op het perron stuift dan het ongemak voorbij. Alles in dienst van de beweging! Je planken plafond oogt wat schraal boven dit elektrische geweld.

De wachtruimte rond het glazen kader is open en verre van een dansvloer. Het aanwezige kunstwerk ‘De Reiziger’ (2011) ligt roerloos op het koude oppervlak. Kwetsbaar vangen de reizigers de veenwind voorzien van aanhoudend verkeergeluid. De transparante ramen van de geluidschermen ontkomen niet aan de spuitbus. In het hoge plafond, op de plek waar jij mensen “aanzuigt”, bieden daklichten een perspectief naar een troebel elders.

Een gesprek dat vijf jaar duurt moet leiden tot een kwaliteitsimpuls van jouw sobere kwaliteit. Nu het tijd wordt om te handelen blijft het nagejaagde ideaal verhuld in technische analyses, de complexiteit van divers eigenaarschap en gebruikersenquêtes. De artistieke invalshoek lijkt hier 5 jaar te laat gearriveerd. Intussen hebben de scooters jouw ruimte overgenomen. Net voor de trap staat hun chroom te blinken. Als stalen struikelblokken in een tochtige passage. Deze “trein” rijdt nooit meer volgens dienstregeling.

Het gevoel van onveiligheid is opgehaald bij jouw gebruikers. Iets dat donker is moet voor altijd “licht” worden. De ruimte is verdeeld in problemen. De impuls luistert naar benodigde toekomstcapaciteiten met reeds aanbesteedde fietsenrekken. De bewegingsruimte voor kunst is afgebakend in jouw donkere tunnel. De zon sluimert hier wat stoffig naar beneden bij de trap. De graffiti werd in naam van de kwaliteit van jouw donkergrijze huid gepoetst. Jouw locatie-specifieke identiteit lijkt te bestaan uit praktische oplossingen.

Het is de warmte die jou ontbeert in je betonnen eenvoud. Deze kilte maakt koud en onverschillig. Het laat jouw grenzen overschrijden. Politieauto’s geven het voorbeeld en berijden jouw fietspaden als een doorkruisende stomp in jouw betonnen maag. Wanneer jij zou zweven werden wij niet meer door jouw zware stenen barrière gehinderd. Als een verhoogde rechte lijn kun je immers overal daaronderdoor de weelderige groene horizon zien – als zou die nog bestaan.

Laten we weer streven naar de echte schoonheid van eenvoud. Vervang die daklichten voor een hedendaags kleurenspel. Maak van jouw tunnel een “projectiescherm”. Versterk het flikkerende zonlicht op de watergang en kaats dit levenslicht diep terug in jouw donkere gewelf.  Laat het kabbelende geluid van het stuwende water uit het Amsterdam-Rijnkanaal concurreren met dat van de snelweg. Biedt jouw reizigers een betekenisvolle uitweg op een verheffende trap naar andere denkniveaus.

Neem de wind maar weer weg uit de wieken van de Kortrijkse Molen met nieuwe bomen, maar geef haar water terug als monument van ons onvermogen hier de horizon te zien. Versterk dit erfgoed door een werkelijk vervreemdend landschap.

Neem verder alles weg dat teveel is. Bevrijdt de zichtlijnen van oppervlakkige concessies. Laat het pragmatisme varen zodat je vanuit het verleden kunt kijken waar wij naartoe reizen. Creëer dat horecapaviljoen als relationeel kunstwerk. Elimineer Marc Augés nonspace met een warm verblijfsplein in dienst van bijzondere ontmoetingen.

Laat deze omgeving dan eindelijk ontspannen van haar infrastructurele burn-out.

Edwin Stolk – beeldend kunstenaar

Als kunstenaar ben ik betrokken bij LEV! (Leefomgeving en Verbeeldingskracht) van de Provincie Utrecht. Dit netwerk levert met expertise en creativiteit een bijdrage aan vraagstukken op het gebied van ruimtelijke kwaliteit.

Als adviseur kan ik een rol spelen als het gaat om kunst in de publieke ruimte. Ik werk graag mee bij het opstellen van cultuur- en ruimtelijke- visiestukken van gemeenten. Neem bij interesse eens contact op om de mogelijkheden te bespreken.

[Foto: Edwin Stolk]